Tuesday, February 1, 2011

નવ કરશો કોઈ શોક…-નર્મદ

નવ કરશો કોઈ શોક રસિકડાં
નવ    કરશો    કોઈ    શોક

યથાશક્તિ રસપાન કરાવ્યું સેવા કીધી બનતી
પ્રેમી અંશને રુદન આવશે શઠ હરખાશે મનથી

મર્મ ન સમજે બકે શંખ શઠ વાંકું ભણે બહુ પણથી
એક પીડમાં બીજી ચ્હીડથી જળશે જીવ અગનથી

હતો  દુખિયો  થયો  સુખિયો  સમજો છૂટ્યો રણથી
મુઓ હું તમે પણ વળી મરશો મુક્ત થશો જગતથી

હરિકૃપાથી મમ લેખ ચિત્રથી  જીવતો છઉં હું દમથી
વીર સત્ય ને રસિક ટેકીપણું અરિ પણ ગાશે દિલથી

જુદાઈ દુખ તે જ નથીજ જવાનું જાયે માત્ર મરણથી
મરણ પ્રેમીને ખચિત મોડું છે, દુખ વધે જ રુદનથી

જગતનીમ છે જનમ મરણનો દ્રઢ રહેજો હિંમતથી
મને  વિસારી રામ સમરજો  સુખી થશો તે લતથી

-નર્મદ

આતમ વીંઝે પાંખ…-ઝવેરચંદ મેઘાણી

                ઘટમાં ઘોડા થનગને આતમ વીંઝે પાંખ
                અણદીઠેલી ભોમ પર યૌવન માંડે આંખ

                આજ  અણદીઠ  ભૂમિ તણે  કાંઠડે
                વિશ્વભરના યુવાનોની  આંખો અડે
                પંથ જાણ્યા વિના  પ્રાણ ઘોડે ચડે
                ગરુડ શી પાંખ આતમ વિષે ઉઘડે

                કેસરિયા વાઘા કરી જોબન જુદ્ધે ચડે
                રોકણહારું  કોણ છે ? કોનાં નેન રડે

                કોઈ પ્રિયજન તણાં નેન રડશો નહિ
                યુદ્ધ ચડતાને અપશુકન ધરશો નહિ
                કેસરી  વીરના   કોડ   હરશો નહિ
                મત્ત યૌવન તણી ગોત  કરશો નહિ

                રગરગિયાં-રડિયાં  ઘણું, પડિયાં સહુને પાય
                લાતો ખાધી, લથડિયાં એ દિન ચાલ્યા જાય

                લાત ખાવા તણાં દિન હવે ચાલિયાં
                દર્પભર ડગ દઈ યુવક દળ હાલિયાં
                માગવી આજ મેલી  અવરની  દયા
                વિશ્વ સમરાંગણે તરુણદિન  આવિયા

                અણદીઠને દેખવા,  અણતગ લેવા તાગ
                સતની સીમો લોપવા, જોબન માંડે જાગ

                લોપવી  સીમ,  અણદીઠને   દેખવું
                તાગવો અતલ દરિયાવ-તળિયે જવું
                ઘૂમવા દિગ્દિગંતો,  શૂળી પર  સૂવું
                આજ યૌવન ચહે  એહ  વિધ  જીવવું

            -ઝવેરચંદ મેઘાણી

આજનું શિક્ષણ…-કૃષ્ણ દવે

આ  સઘળાં  ફૂલોને કહી દો યુનિફોર્મમાં આવે
પતંગિયાઓને પણ કહી દો સાથે દફ્તર લાવે

મન  ફાવે ત્યાં માછલીઓને  આમ નહીં તરવાનું
સ્વીમિંગપૂલના સઘળા નિયમોનું પાલન કરવાનું

દરેક કૂંપળને કોમ્પ્યુટર ફરજિયાત શીખવાનું
લખી જણાવો વાલીઓને તુર્ત જ ફી ભરવાનું

આ ઝરણાંઓને  સમજાવો સીધી લીટી દોરે
કોયલને પણ કહી દેવું ના ટહુકે ભરબપ્પોરે

અમથુ કૈં આ વાદળીઓને એડમિશન દેવાનું
ડોનેશનમાં  આખ્ખેઆખ્ખું  ચોમાસું  લેવાનું

એક નહીં પણ મારી ચાલે  છે અઠ્ઠાવન સ્કૂલો
'આઉટડેટ' થયેલો વડલો મારી કાઢે છે ભૂલો

-કૃષ્ણ દવે

વનચંપો…-બાલમુકુંદ દવે

                વગડા વચ્ચે તલાવડી રે, તલાવડીની સોડ
                ઊગ્યો વનચંપાનો છોડ

                વસન્ત આવ્યો વરણાગી રે, ઝૂલે કેસરિયા ઝૂલ
                બેઠા વનચંપાને ફૂલ

                જલપાનેતર લહેરિયા રે, કમલિની મલકાય
                ભમરો ભૂલીભૂલી ભરમાય

                વનચંપાની પાંદડી રે, ખીલે ને કરમાય
                ભમરો આવે  ઊડી જાય

                રાતે ખીલે પોયણી રે, પોયણી પૂછે વાત
                ચંપા, જીવને  શા ઉચાટ

                મત પૂછ તું પોયણી રે, સૂની ઉરની વાટ
                મનના મન જાણે ઉચાટ

                ત્રણે ગુણની તરવેણી રે, રૂપ રંગ ને વાસ
                તો યે ભ્રમર ન આવે પાસ

                નભથી ચૂએ ચાંદની રે, પોયણી ઢાળે નીર
                રોતાં તલાવડીનાં તીર

                વગડા વચ્ચે તલાવડી રે, તલાવડીની સોડ
                એવો વનચંપાનો છોડ

            -બાલમુકુંદ દવે

કન્યા વિદાય…-અનિલ જોશી

સમી સાંજનો ઢોલ ઢબૂકતો  જાન  ઊઘલતી   મ્હાલે
કેસરિયાળો   સાફો   ઘરનું  ફળિયું   લઈને    ચાલે

પાદર બેસી ફફડી ઉઠતી ઘરચોળાની ભાત
ડૂસકે ડૂસકે હડસેલાતી   બાળપણાની વાત

પૈડું સીંચતા રસ્તો આખો  કોલાહલમાં ખૂંપે
શૈશવથી  ચીતરેલી  શેરી  સૂનકારમાં ડૂબે

જાન વળાવી પાછો વળતો દીવડો થરથર કંપે
ખડકી  પાસે  ઊભો  રહીને  અજવાળાને ઝંખે

સમી સાંજનો ઢોલ ઢબૂકતો  જાન  ઊઘલતી   મ્હાલે
કેસરિયાળો   સાફો   ઘરનું  ફળિયું   લઈને    ચાલે

-અનિલ જોશી

મનપાંચમના મેળામાં….-રમેશ પારેખ

                આ મનપાંચમના મેળામાં 
                સૌ જાત લઈને આવ્યા છે
                કોઈ આવ્યા છે સપનું લઈને
                કોઈ રાત લઈને આવ્યા છે

                કોઈ ફુગ્ગાનું ફૂટવું લાવ્યા
                કોઈ દોરાનું તૂટવું લાવ્યા
                કોઈ અંગત ફાડી ખાનારું 
                એકાંત લઈને આવ્યા છે

                કોઈ ઝરમર ઝરમર છાંયડીઓ
                કોઈ ઉભડક ઉભડક લાગણીઓ
                કોઈ ફાળ તો
                કોઈ તંબુની નિરાંત
                લઈને આવ્યા છે

                કોઈ ધસમસતા ખાલી ચહેરે
                કોઈ ભરચક શ્વાસે ઊમટતા
                કોઈ અધકચરા
                કોઈ અણોસરા
                જજબાત લઈને આવ્યા છે

                આ પથ્થર વચ્ચે
                તરણાંનું હિજરાવું લાવ્યો
                તું ય રમેશ
                સૌના ખભે સૌ અણિયાળી
                કોઈ વાત લઈને આવ્યા છે
            -રમેશ પારેખ

રાધાનું નામ….-સુરેશ દલાલ

રાધાનું  નામ  તમે વાંસળીના  સૂર મહીં
વ્હેતું ના મેલો ઘનશ્યામ !
સાંજ  ને  સવાર  નિત  નિંદા  કરે છે ઘેલું
ઘેલું રે  ગોકુળિયું  ગામ !

વણગૂંથ્યા  કેશ  ને  અણઆંજી  આંખડી
                                કે  ખાલી બેડાંની કરે છે  વાત
લોકો  કરે   છે  શાને  દિવસ  ને   રાત
                                એક   મારા  મોહનની  પંચાત

વળી વળી નીરખે છે કુંજગલી:પૂછે છે,કેમ અલી ક્યાં ગઈ'તી આમ?
રાધાનું  નામ  તમે  વાંસળીના  સૂર મહીં  વ્હેતું ના મેલો ઘનશ્યામ !

કોણે   મૂક્યું   રે  તારે  અંબોડે   ફૂલ?
                                એની  પૂછી  પૂછીને  લિએ  ગંધ
વહે અંતરની વાત એ તો આંખ્યુંની ભૂલ
                                જોકે   હોઠોની   પાંખડીઓ  બંધ

મારે  મોંએથી   ચહે  સાંભળવા  સાહેલી
                    માધવનું   મધમીઠું  નામ
રાધાનું  નામ  તમે  વાંસળીના  સૂર મહીં
વ્હેતું ના મેલો ઘનશ્યામ !


-સુરેશ દલાલ